Hãy phòng bệnh tiết niệu cho các bé từ những hành động nhỏ nhất

Nhìn những video thắt bóng đái, rặn tiểu của các bé mèo mà mình thấy đau lòng vô cùng, mình thấy bệnh tiết niệu ở mèo là một trong những bệnh rất phổ biến nhưng bị xem nhẹ và hiểu sai nhiều nhất. Đến lúc các bé bắt đầu bí tiểu, tiểu ra máu, phải thông tiểu hay nằm viện cả tuần thì mọi người mới bắt đầu hỏi ăn hạt nào, đổi urinary được chưa ? nhưng gần như không ai chịu nhìn vào nguyên nhân gốc khiến các bé phải chịu cảnh đau đớn, khó khăn như thế này....

Điều mình muốn nói thẳng ở đây là rất nhiều ca FLUTD/tắc niệu ở mèo không phải xui rủi hay ngẫu nhiên mà có. Đó là hậu quả của kiểu nuôi sai tích tụ suốt nhiều năm. Theo Cornell Feline Health Center và AVMA, mèo đực có niệu đạo hẹp nên cực kỳ dễ tắc khi nước tiểu cô đặc, có cặn hoặc viêm. Nhưng thứ làm nước tiểu cô đặc nhất lại chính là tình trạng thiếu nước mãn tính - thứ đang diễn ra ở rất nhiều bé mèo ăn hạt khô hoàn toàn hiện nay. Rất nhiều sen luôn vịn vào cớ bận rộn để đổ hạt cho xong bữa !

Một điều cơ bản mà mọi người nên biết đó là mèo vốn là loài có cảm giác khát rất kém. Điều đó đã được nghiên cứu từ rất lâu. Nghĩa là nếu bé ăn khô nhiều năm nhưng không chủ động tăng nước thì cơ thể gần như luôn ở trạng thái thiếu nước âm thầm. Mà nước tiểu càng cô đặc thì khoáng càng dễ kết tinh, niêm mạc bàng quang càng dễ viêm và nguy cơ tạo nút tắc càng cao. Nên việc chọn hạt là một phần, việc để ý lượng nước bọn nó nạp vào mới quan trọng.

Nhiều người nghĩ là muốn an toàn chỉ cần đổi sang urinary là xong, nhưng bản chất urinary cũng chỉ đang cố kiểm soát khoáng và tăng lượng nước tiểu. Nếu mèo vẫn uống ít, vẫn stress, vẫn sống trong môi trường bí bách thì nguy cơ tái phát vẫn còn nguyên. Có những bé thông tiểu xong vài tháng lại tái, rồi lại thông tiếp, rồi cuối cùng phải mổ mở niệu đạo. Đó là sự thật rất đau lòng, chưa kể một bé mèo khoẻ mạnh cho ăn hạt của một bé mèo bệnh với lý do "phòng tránh" là sai. Mình để ý mọi người hay tự mua dòng urinary khi không có chỉ định hay yêu cầu của bác sĩ.

Một điều nữa mình thấy cộng đồng ở Việt Nam đánh giá quá thấp là stress. Trong thú y hiện đại đã có khái niệm Feline Idiopathic Cystitis - viêm bàng quang vô căn liên quan mạnh tới stress thần kinh ở mèo. Nghĩa là có những bé không hề có sỏi lớn nhưng vẫn viêm, vẫn tiểu máu, vẫn co thắt niệu đạo chỉ vì stress kéo dài. Đổi nhà, thêm mèo mới, chậu cát bẩn, bị nhốt lâu, ít chơi, thiếu không gian riêng… tất cả đều có thể trở thành yếu tố khởi phát.

Nên mình thật sự mong mọi người đừng đợi tới lúc mèo nằm viện mới bắt đầu tìm hiểu về hệ tiết niệu. Phòng bệnh đúng nghĩa không nằm ở việc mua loại hạt đắt nhất, mà nằm ở những thứ rất cơ bản nhưng phải làm đều mỗi ngày: tăng nước cho mèo bằng pate/wetfood chất lượng, thêm nước vào bữa ăn, dùng fountain, đặt nhiều điểm nước sạch trong nhà, giữ cân nặng ổn định, cho mèo vận động và giảm stress môi trường sống của các bé.

Mèo chịu đau rất giỏi. Nhiều bé tiểu khó, tiểu buốt cả tuần nhưng vẫn nằm im như không có gì nên người nuôi rất dễ chủ quan. Nhưng tới khi bí tiểu thật sự thì đó không còn là chuyện khó chịu nhẹ nữa, mà là tình trạng có thể gây tăng kali máu, suy thận cấp và tử vong chỉ trong thời gian ngắn nếu không xử lý kịp. Nên nếu xác định chăm sóc và yêu thương, mọi người hãy quan tâm đến những điều nhỏ nhất.

Mình viết bài này không phải để dọa ai hay thần thánh hóa chuyện nuôi mèo, chỉ là thật sự không muốn thấy thêm những bé phải nằm lồng oxy, thông tiểu chảy máu hay sống cả đời với bệnh tiết niệu chỉ vì người nuôi không được tiếp cận thông tin đúng từ sớm. Nếu đã chọn nuôi tụi nhỏ thì mong mọi người hãy tìm hiểu kỹ hơn một chút, vì đôi khi kiến thức của mình hôm nay sẽ quyết định việc các bé có phải chịu đau đớn sau này hay không.